https://uleder.com/index.php/uleder <p><strong> ISSN : 2791-7037</strong></p> <p>Ulusal Eğitim Dergisi (ULEDER) <strong>aylık </strong>çevrimiçi yayın (elektronik basım) yapan, kabul edilen makaleleri DOI numarası alarak <strong>erken görünümde</strong> ilgili sayıya atayan, açık erişimli ulusal bir dergidir. Dergide çift kör hakemlik sistemi uygulanır. Türkiye'de eğitimin iyileştirilmesine odaklanır. Eğitimin tüm alanları kapsar. Eğitim alanın tüm boyutlarını ve alt boyutlarını konu edinen çalışmaları kabul eder. Tüm yayınlarının telif hakkı ULEDER'e aittir.</p> <p>Dergimize makale başvurusunda bulunmayı düşünüyorsanız <a href="https://uleder.com/index.php/uleder/about">Dergi Hakkında </a>bağlantısı aracılığıyla dergi yayın politikası ve <a href="https://uleder.com/index.php/uleder/about/submissions#authorGuidelines">Yazar Rehberi</a>'ne ulaşabilirsiniz. <a href="https://uleder.com/index.php/uleder/acikerisim">Açık Erişim Politikasını </a>inceleyeniz. Yazarlar dergiye gönderi yapmadan önce tüm açıklamaları dikkatlice okumalı ve gereğini yapmalıdır. Gönderi işlemi <a href="https://uleder.com/index.php/uleder/login">Üye Giriş</a> bağlantısı aracılığıyla yapılır.</p> <p>Makale şablonumuz yenilenmiştir. Buradan <a href="https://uleder.com/makalesablonu.docx" target="_blank" rel="noopener">şablonu</a> indirebilirsiniz.</p> tr-TR Ulusal Eğitim Dergisi 2791-7037 <ul> <li>Ulusal Eğitim Dergisinde yayınlanan tüm içerik ve makaleler "<a title="" href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.tr">Creative Commons Alıntı 4.0 Uluslararası Lisansı</a>" ile lisanslanmıştır.<img src="https://uleder.com/public/site/images/admin/88x31.png" alt="" width="88" height="31" /></li> </ul> https://uleder.com/index.php/uleder/article/view/598 <p>Bu çalışmanın amacı, üretken yapay zekâ teknolojilerinin çevre eğitiminde pedagojik olarak nasıl yapılandırılabileceğini Millî Eğitim Bakanlığı tarafından önerilen 5S istem modeli çerçevesinde incelemektir. Dijital teknolojilerin hızla gelişmesi eğitim süreçlerinin yeniden yapılandırılmasını gerektirirken, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğrencilerin bilişsel becerilerinin yanı sıra duyuşsal ve değer temelli yeterliklerini de geliştirmeyi hedeflemektedir. Bu bağlamda, sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda çevre bilinci yüksek bireyler yetiştirme gerekliliği, öğretim süreçlerinde yenilikçi ve etkileşimli yaklaşımların kullanımını önemli hâle getirmektedir. Yapay zekâ tabanlı dil modellerinden etkili ve bağlama uygun çıktılar elde edebilmek, istemlerin doğru yapılandırılmasına bağlıdır. Bu nedenle istem mühendisliği, öğrenme süreçlerinin tasarımında önemli bir araç olarak öne çıkmakta; 5S modeli ise bu süreci pedagojik açıdan sistematik bir yapıya kavuşturmaktadır. Bu çalışmada 5S modeli, yapılandırmacı öğrenme yaklaşımı ile ilişkilendirilerek yapay zekâ destekli bir öğretim tasarımı geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında geliştirilen “Zaman Yolcusu: 2050” senaryosu, çevre eğitiminde yapay zekâ destekli öğrenme ortamlarının nasıl kurgulanabileceğine yönelik örnek bir uygulama olarak sunulmuştur. Sonuç olarak çalışma, üretken yapay zekânın pedagojik bir çerçevede yapılandırıldığında çevre eğitiminde etkileşimli, öğrenci merkezli ve değer temelli öğrenme ortamları oluşturma potansiyeline sahip olduğunu ortaya koymakta; eğitimcilere uygulanabilir bir öğretim tasarımı örneği sunarak alan yazına kuramsal katkı sağlamaktadır.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>Anahtar Kelimeler:</strong> Üretken yapay zekâ, 5S istem modeli, çevre eğitimi, istem mühendisliği, öğretim tasarımı</p> Serap AVCU BOLAT Raziye ÇAKICIOĞLU OBAN Telif Hakkı (c) 2026 Ulusal Eğitim Dergisi https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.tr 2026-07-18 2026-07-18 6 7 20269 20269 https://uleder.com/index.php/uleder/article/view/601 <p>Çoklu ekran bağımlılığı, problem çözme becerileri ve karar verme stilleri, dijitalleşmenin artmasıyla birlikte lise öğrencilerinin bilişsel ve davranışsal süreçlerini etkileyen önemli değişkenler arasında yer almaktadır. Bu araştırmada, lise öğrencilerinin çoklu ekran bağımlılığı, problem çözme becerileri ve karar verme stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi ve bu değişkenlerin cinsiyet, günlük ekran süresi, akıllı cihaz tercihi ve sosyal medya platformu gibi değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu nedenle araştırma genel yapısı itibarıyla tarama türü araştırmalarında çeşitlerinden birisi olan betimsel araştırma modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini, Türkiye’deki devlet liselerinde 2024–2025 eğitim-öğretim yılı içesinde öğrenim gören 11. Sınıf lise öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma evrenini ise, Samsun Bafra ilçesindeki ortaöğretim kurumları (liseler) oluşturmaktadır. Çalışma evrenini temsil eden en iyi örnekleme ulaşmak için seçkisiz olmayan (non- random) örneklem türlerinden, amaçlı örneklem türünün tipik örneklem tekniği kullanılmıştır. Bu kapsamda Bafra Fen Lisesinde okuyan 11. Sınıf lise öğrencileri araştırmaya gönüllülük esaslı olarak katılmıştır.&nbsp; Bu araştırmada örneklem grubunu 11. sınıf öğrencilerinin seçilmesinin temel nedeni, bu yaş grubunun ergenlik döneminin ileri evrelerinde bulunmasıdır. Ergenliğin bu döneminde bireylerin bilişsel gelişimi daha ileri düzeydedir ve karar verme ile problem çözme becerileri daha belirgin şekilde gözlemlenebilmektedir (Kuşkaya Mumcu &amp; Kutlu, 2010). Ayrıca 11. sınıf öğrencileri, hem lise eğitiminin kazanımlarını büyük ölçüde edinmiş hem de üniversite sınavına hazırlık sürecinin etkisiyle dijital araçlarla daha yoğun bir etkileşim içinde olan bireylerdir. Bu nedenle, çoklu ekran bağımlılığı ile karar verme stilleri ve problem çözme becerileri arasındaki ilişkilerin daha sağlıklı ve anlamlı biçimde ölçülebileceği düşünülmüştür. Veri toplama sürecinde Kişisel Bilgi Formu, Çoklu Ekran Bağımlılığı Ölçeği, Problem Çözme Envanteri ile Akılcı ve Sezgisel Karar Verme Stilleri Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler t-testi, varyans analizi (ANOVA) ve gerekli durumlarda post-hoc testleri ile analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, karar verme stilleri ve sezgisel karar verme stili cinsiyete göre anlamlı farklılık bulunmuştur. Sosyal medya tercihlerine göre yalnızca akılcı karar verme stilinde anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Ekran süresi değişkenine göre ise çoklu ekran bağımlılığı, problem çözme becerileri ve sezgisel karar verme stili açısından anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Ayrıca değişkenler arasındaki karşılaştırmalarda, karar verme stillerinin diğer değişkenlere göre anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüştür.</p> Cemile GÜVERCİN İsmail GELEN Telif Hakkı (c) 2026 Ulusal Eğitim Dergisi https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.tr 2026-07-18 2026-07-18 6 7 20270 20270