Çocukların küresel popüler kültürle kurduğu ilişkiye bir örnek: Labubu figürünün Türkiye'deki yansımaları

Özet

Günümüz dünyası, ekonomik, teknolojik ve kültürel alanlarda hızlanan küresel etkileşimle birlikte toplumların birbirlerinin kültürleriyle daha yoğun biçimde karşılaştığı bir döneme girmiştir. Kitle iletişim teknolojilerindeki gelişmeler, kültürel ürünlerin yayılma hızını artırarak kültürün ticarileşmesine ve popüler kültürün küresel ölçekte tüketim üzerinden yeniden şekillenmesine yol açmıştır. Bu süreçte popüler kültür, toplumsal beğeniyi yönlendiren, hızlı tüketilip yerini yenilerine bırakan metalar üretmekte ve bireylerin kimlik, aidiyet ve tüketim pratiklerini belirleyen bir yapıya dönüşmektedir. Bu dönüşümün güncel bir örneği, kısa sürede küresel ölçekte popülerleşen “Labubu” karakteridir. Sosyal medya temelli yayılımı sayesinde Labubu, yalnızca bir oyuncak olmanın ötesine geçerek tüketim davranışlarını etkileyen kültürel bir fenomen hâline gelmiştir. Buradan hareketle bu araştırma küresel bir popüler kültür nesnesi olan Labubu figürünün Türkiye’deki 4., 5. ve 6. sınıf öğrencileri tarafından nasıl deneyimlendiğini ve gündelik yaşamda hangi biçimlerde yer bulduğunu incelemektir. Araştırma, öğrencilerin Labubu’ya ilişkin algılarını, tüketim pratiklerini, sosyal etkileşimlerini ve bu süreçte şekillenen kimlik inşa mekanizmalarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Nitel araştırma yöntemi desenlerinden bütüncül tek durum deseninin kullanıldığı araştırmada anket ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. 529 öğrenci ile anket, anket verileri doğrultusunda seçilen 19 öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Anket verileri JAMOVİ, görüşme verileri ise MAXQDA ile analiz edilmiştir.  Araştırma bulguları, öğrencilerin Labubu’ya yönelik ilgisinin yalnızca estetik beğeniyle açıklanamayacağını; tüketim arzusu ve sosyal aidiyet ihtiyacıyla yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Figür, “sevimli” ile “çirkin” arasında iki zıt kutupta tanımlanmakta; arkadaş grupları içinde görünürlük ve kendini ifade etme aracı olarak kullanılmaktadır. Bu çerçevede bulgular, Baudrillard’ın tüketim ve imge üzerine görüşleri ile Bauman’ın tüketici kimliği yaklaşımı üzerinden tartışılarak sonuçlandırılmıştır.