Öğretmen adaylarının ''Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinde Yetkin ve Erdemli İnsan'' kavramına yönelik metaforik algıları

Özet

Bu araştırma, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin (TYMM) felsefi çekirdeğini oluşturan "Yetkin ve Erdemli İnsan" kavramına yönelik öğretmen adaylarının algılarını metafor analizi yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma geleneğinde fenomenolojik bir desen benimsenmiş; çalışma grubu, 2024-2025 öğretim yılında Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi ile çeşitli üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören 55 öğretmen adayından oluşmuştur. Veriler, "Yetkin ve Erdemli İnsan profili ... gibidir; çünkü ..." kalıbını içeren yarı yapılandırılmış formlar aracılığıyla toplanmış ve beş aşamalı içerik analizi süreciyle çözümlenmiştir. Analizler sonucunda 55 geçerli metafor imgesi tespit edilmiş; bu metaforlar dört ana kavramsal kategori altında sınıflandırılmıştır: (1) Yol Gösterici/Rehber Metaforları (f = 21, %38,2), (2) Doğa/Su/Bitki Metaforları (f = 18, %32,7), (3) Aydınlatıcı/Işık Metaforları (f = 7, %12,7) ve (4) Değer/Erdem Sembolü Metaforları (f = 9, %16,4). En sık başvurulan metaforlar sırasıyla su (f = 13), pusula (f = 9), ağaç/çınar (f = 8) ve yıldız (f = 5) olmuştur. Bulgular; adayların yetkin ve erdemli insanı ağırlıklı olarak toplumu yönlendiren, değer taşıyan ve çevresini aydınlatan bir figür olarak algıladığını ortaya koymaktadır. Bu algıların, TYMM'nin öngördüğü "bütüncül insan" profilinin bilişsel düzeyde içselleştirildiğini, ancak bazı boyutlarda sınırlılıklar bulunduğunu gösterdiği değerlendirilmektedir.