İlkokul Hayat Bilgisi Dersi 2023 ve 2024 Öğretim Programlarındaki Öğretim Amaçlarının Taksonomik Analizi

Özet

Eğitimin üç temel bileşeni vardır. Bunlar öğrenci, öğretmen ve eğitim programıdır. Bunun yanında veli, yönetici, denetçi vb. birçok tamamlayıcı bileşende bulunmaktadır. Burada asıl ögelerden birisi olan eğitim programına dikkat çekilecektir. Eğitim programı; öğretim amaçlarına ulaşmak için okul içi ve okul dışı bütün faaliyetleri içine alır. Program geliştirme; eğitim programının amaç, içerik, öğrenme öğretme süreci ve değerlendirme temel unsurların etkileşimiyle yapılacak bütün çalışmaları kapsar. Eğitim sistemi için eğitim programları da program geliştirme de zorunlu ve önemli bir çalışma alanıdır. Bu araştırma, ilkokul hayat bilgisi dersi (1.-2.-3. Sınıflar) 2023 ve 2024 öğretim programındaki öğretim amaçlarını analiz ederek, öğretim amaçlarının taksonomik analizini yapmaktır. Araştırma nitel araştırma türünde, doküman incelemesini ve içerik analizi temel alan bir yapıyla gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen, öğretim amaçlarının taksonomisi formu ile toplanıp, üç uzman tarafından değerlendirilerek analiz ve yorumları yapılmıştır. Araştırma sonucunda; hayat bilgisi dersi 2023 ve 2024 öğretim programı 1. 2. ve 3. Sınıflarda öğretim amaçlarının bilişsel/zihinsel yeteneklerin ağırlıklı olduğu, duyuşsal özelliklerin az ve psikomotor becerilerin (bilişsel alanının uygulama aşaması olarak değerlendirilmesinden) ise yer almadığı bulunmuştur. Bunun yanında, hayat bilgisi dersi 2024 öğretim programındaki öğretim amaçlarından bilişsel alandaki yeteneklerin üst aşamaya (analiz ve yaratma) doğru yükselirken, duyuşsal alan özelliklerinin hem aşama hem de oran olarak gerilediği ortaya çıkmıştır. Ayrıca, 2024 öğretim programının 2023 öğretim programına göre bazı yönlerden farklılıklar gösterdiği anlaşılmıştır. Bu konuda öğretim programı, öğretmen, öğrenci gibi temel unsurlarla karşılaştırmalı yeni çalışma ve analizlerin yapılması önerilebilir.