Türkiye'de İlkokul Öğrencilerinde Dijital Cihaz Bağımlılığı: Kritik Bir Geleneksel Derleme

Özet

Bu geleneksel derleme, Türkiye'deki ilkokul (6-12 yaş) öğrencilerinde dijital cihaz bağımlılığının mevcut durumunu, bu durumun ölçülmesine yönelik psikometrik araçları, gelişimsel sonuçlarını ve ulusal düzeydeki önleyici müdahale stratejilerini derinlemesine analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, alanyazındaki ulusal araştırma raporları, psikometrik uyarlama çalışmaları ve deneysel müdahale çalışmalarının eleştirel senteziyle yürütülmüştür. Ulusal araştırmalar, 4. sınıf öğrencilerinin önemli bir kısmının dijital cihazlar olmadan bir gün geçirmekte zorlandığını ve %64,2'sinin yemek sırasında dahi cihaz kullandığını ortaya koymuştur. Bu bulgu, sorunlu kullanımın aile içi rutinlerde normalleştiğini işaret etmektedir. Dijital bağımlılığın gelişimsel sonuçları arasında uyku düzeninde bozukluklar, akademik başarıda düşüş ve zaman yönetimi becerilerinde negatif korelasyonlar saptanmıştır. Mevcut Türkçe ölçme araçları (Çocuklar İçin Dijital Bağımlılık Ölçeği), ağırlıklı olarak 9-14 yaş aralığını hedeflemekte olup, kritik erken ilkokul dönemi (6-8 yaş) için özel bir ölçüm aracı eksikliği mevcuttur. Müdahale programlarının etkililiğine dair deneysel bulgular, doğrudan öğrencilere uygulanan psikoeğitimlerin problemli internet kullanımını anlamlı derecede düşürdüğünü, ancak ebeveynlere yönelik programların dijital ebeveynlik farkındalığı üzerinde sınırlı etki yarattığını göstermektedir. Sonuç olarak, Türkiye'de ilkokul çağında sorunlu teknoloji kullanımının yaygınlaşması, 6-8 yaş grubuna özgü ölçme araçlarının geliştirilmesi ve psikolojik bağımlılık davranışlarını hedef alan, kanıta dayalı aile ve ebeveyn müdahale stratejilerine odaklanılması gerekliliğini ortaya koymaktadır.